Άνοδος της στάθμης των θαλασσών από δύο έως πέντε μέτρα

Σύμφωνα με μία νέα γερμανική επιστημονική έρευνα, η στάθμη των θαλασσών του πλανήτη μπορεί να αυξηθεί αρκετά μέτρα μέσα στους επόμενους αιώνες, αν η υπερθέρμανση συνεχιστεί αμείωτη.

Οι ερευνητές, μ’επικεφαλής τον Μίκιελ Σέφερ του πανεπιστημίου του Βαγκενίγκεν και τον Στέφαν Ράμστορφ του Ινστιτούτου Κλιματικών Ερευνών του Πότσνταμ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο διεθνούς κύρους περιοδικό για θέματα κλιματικής αλλαγής «Nature Climate Change», αναγνωρίζουν ότι είναι δύσκολο να γίνουν προβλέψεις για την μελλοντική άνοδο των υδάτων, καθώς απαιτείται πολύς χρόνος έως ότου λιώσουν οι πάγοι της Γης και οι τεράστιες μάζες νερού αντιδράσουν στην άνοδο της θερμοκρασίας.

Οι Γερμανοί επιστήμονες εκτιμούν πάντως ότι ακόμα και σχετικά χαμηλά επίπεδα ανόδου της θερμοκρασίας θα οδηγήσουν τελικά, έστω και όχι στον τρέχοντα αιώνα, σε σημαντική άνοδο της στάθμης των ωκεανών. Έτσι, όπως προβλέπουν, έχει μεγάλη διαφορά αν η άνοδος της θερμοκρασίας θα είναι 1,5 ή δύο βαθμοί Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα. Στην πρώτη -και πιο αισιόδοξη- περίπτωση, η άνοδος των θαλασσών θα μπορούσε να περιοριστεί στο μισό έως το 2.300 (έως ενάμισι μέτρο) σε σχέση με το πιο απαισιόδοξο σενάριο της ανόδου της θερμοκρασίας κατά δύο βαθμούς (άνοδος υδάτων έως 2,7 μέτρα), σε σχέση με το επίπεδο του 2000.

Ακόμα και μία άνοδος των υδάτων της Γης κατά ένα μέτρο, σύμφωνα με τον Ράμστορφ, είναι αρκετή για να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα σε νησιωτικές χώρες του Ειρηνικού ή σε όσες βρίσκονται σε δέλτα ποταμών. Επιπλέον, παραθαλάσσιες ανεπτυγμένες μεγαλουπόλεις, όπως η Νέα Υόρκη, θα κινδυνεύουν πλέον με συνεχείς πλημμύρες, με μέση συχνότητα μία κάθε τρία χρόνια, έναντι μόλις μία ανά αιώνα μέχρι σήμερα.

Η άνοδος των ωκεανών προκαλείται τόσο από το σταδιακό λιώσιμο των πάγων και τον όγκο νέου νερού που από τη στερεά κατάσταση μεταπίπτει στην υγρή, όσο και στην θερμική διόγκωση των υδάτων «φούσκωμα», καθώς αυτά απορροφούν αυξημένη θερμότητα.

Οι προηγούμενες επίσημες προβλέψεις της Διακυβερνητικής Επιτροπής του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), το 2007, έκαναν λόγο για αναμενόμενη άνοδο των θαλασσών κατά 60 εκατοστά έως το 2100.Αυτή η πρόβλεψη δεν έπαιρνε υπόψη την επιτάχυνση του λιωσίματος των πάγων, που παρατηρείται στο μεταξύ. Η νέα γερμανική μελέτη θεωρεί ότι δίνει μία πιο αξιόπιστη εκτίμηση για το τι μπορεί να συμβεί στις θάλασσες του πλανήτη εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής.

Άνοδος της θερμοκρασίας των ωκεανών!

Αμερικανοί επιστήμονες πραγματοποίησαν έρευνα, η οποία συνέκρινε τις σημερινές θερμοκρασίες των ωκεανών με εκείνες που μετρήθηκαν κατά τη δεκαετία του 1870.


Πρόκειται για την πρώτη παγκόσμια σύγκριση των θερμοκρασιών των ωκεανών που λαμβάνει ως σημείο αναφοράς το ιστορικό ταξίδι του βρετανικού πολεμικού πλοίου «Τσάλεντζερ» την περίοδο 1872-76. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από μελετητές του Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας Scripps του πανεπιστημίου της Καλιφόρνια, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό για την κλιματική αλλαγή "Nature Climate Change", με επικεφαλής τον ωκεανογράφο Ντιν Ρέμιτς. 


Η έρευνα έδειξε ότι από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι σήμερα υπάρχει μια  μέση άνοδος 0,33 βαθμών Κελσίου στα στρώματα των ωκεανών έως βάθος 700 μέτρων και 0,39 βαθμών σε βάθος 366 μέτρων. Η αύξηση της θερμοκρασίας είναι μεγαλύτερη στην επιφάνεια των ωκεανών όπου φθάνει τους 0,59 βαθμούς, ενώ μειώνεται στους 0,12 βαθμούς Κελσίου σε βάθος 900 μέτρων. Η διαχρονική άνοδος της θερμοκρασίας είναι μεγαλύτερη στον Ατλαντικό από ό,τι στον Ειρηνικό ωκεανό.


Η καταγραφή των σύγχρονων θερμοκρασιών έγινε με τη βοήθεια ειδικών θαλασσίων ρομπότ,, τα οποία συνεχίζουν το έργο της καταγραφής στο πλαίσιο του παγκόσμιου προγράμματος «Αργώ», που ξεκίνησε το 2004. Στο παρελθόν, οι επιστήμονες υπολόγισαν ότι σχεδόν το 90% της θερμότητας, η οποία έχει προστεθεί στο κλιματικό σύστημα της Γης από τη δεκαετία του ΄60 έως σήμερα, έχει αποθηκευθεί στους ωκεανούς. Το Εθνικό Κέντρο Ωκεανογραφίας της Βρετανίας, που πραγματοποίησε και αυτό με τη σειρά του έρευνα, έδειξε ότι η σταδιακή αύξηση της θερμοκρασίας των ωκεανών ξεκίνησε πολύ πριν τη δεκαετία του ΄60, από το 19ο αιώνα κιόλας εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών που προκάλεσε η βιομηχανική επανάσταση.


Τα στοιχεία θερμοκρασίας που είχε καταγράψει το πλοίο "Challenger" στη δεκαετία του 1870, προέρχονταν από 300 μόνο σημεία της υδρογείου, θεωρούνται αρκετά για να αποτελέσουν ένα σημείο αναφοράς και σύγκρισης με τις σημερινές ωκεάνιες θερμοκρασίες, οι οποίες πλέον καταγράφονται από το πρόγραμμα «Αργώ» κάθε δέκα ημέρες μέσω περίπου 3.500 θαλάσσιων αισθητήρων και ρομπότ.   

Έρευνα για το λιώσιμο των πάγων στους πόλους της Γης

Δόθηκαν στη δημοσιότητα οι μελέτες των δορυφόρων του πειράματος  GRACE (Gravity Recovery and Climate Experiment), σύμφωνα με τις οποίες οι πάγοι στους πόλους λιώνουν με ταχύτατους ρυθμούς, ανεβάζοντας την στάθμη της θάλασσας κατά περίπου 1,5 χιλιοστό το χρόνο.

Περισσότερα από 150 δισεκατομμύρια τόνοι νερού εισρέουν κάθε χρόνο στους ωκεανούς από το λιώσιμο των πάγων. Η στάθμη της θάλασσας ανεβαίνει κατά 1,5 χιλιοστό περίπου το χρόνο. Από το 2003 έως το 2010 η στάθμη της θάλασσας έχει ανεβεί κατά 12 χιλιοστά.

Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Κολοράντο στο Μπόλντερ πραγματοποίησαν διάφορες αναλύσεις για την απώλεια των πάγων στην κρυόσφαιρα της γης, δηλαδή στις χερσαίες και πολικές περιοχές της. Στις αναλύσεις αυτές δεν εκτιμήθηκε η απώλεια πάγου από τους μεμονωμένους παγετώνες τις Γροινλανδίας και της Ανταρκτικής, καθώς δεν υπήρχε ευκρίνεια από τις δορυφορικές απεικονίσεις.

Οι αναλύσεις δείχνουν ότι περισσότερα από 1.000 κυβικά μίλια (4.168 κυβικά χλμ) πάγου έχουν εξαφανιστεί από τον γήινο χάρτη μέσα σε μια επταετία. Η απώλεια αυτή προκάλεσε την παραγωγή 148 δισεκατομμυρίων τόνων λιωμένου πάγου, στους οποίου πρέπει να προστεθούν ακόμα 80 δισεκατομμύρια τόνοι από τους μεμονωμένους παγετώνες των πολικών περιοχών. Ο Τζον Γουάρ, καθηγητής της Φυσικής στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο στο Μπόλντερ, που είναι επικεφαλής της μελέτης τόνισε ότι «η συνολική ποσότητα πάγου που έχει χαθεί από το 2003 ως το 2010 θα μπορούσε να καλύψει ολόκληρες τις Ηνωμένες Πολιτείες με περίπου δεκαπέντε εκατοστά νερό».

Στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας δεν περιλαμβάνεται αυτή που προκαλείται από την υπερθέρμανση του πλανήτη. Σύμφωνα με την έρευνα, η υπερθέρμανση του πλανήτη αποτελεί τον δεύτερο παράγοντα που επηρεάζει την άνοδο της στάθμης της θάλασσας. 

Σύμφωνα με την μελέτη οι παγετώνες των οροσειρών της Ασίας, όπως τα Ιμαλάια, χάνουν λιγότερο πάγο το χρόνο. Υπολογίζεται ότι οι οροσειρές χάνουν περίπου τέσσερα δισεκατομμύρια τόνους το χρόνο, αντί για 50 που υπολόγιζαν κάποιοι ειδικοί. Αυτό σύμφωνα με τους ειδικούς οφείλεται ίσως στο ότι οι μετρήσεις γίνονταν σε χαμηλότερα, πιο προσιτά σημεία, ενώ στην πραγματικότητα στα μεγαλύτερα υψόμετρα οι θερμοκρασίες είναι ακόμη αρκετά χαμηλές και διατηρούν καλύτερα τον πάγο.

Η νέα αυτή μελέτη χρησιμοποίησε α δεδομένα του GRACE, ενός κοινού προγράμματος της NASA και της Γερμανίας για την χαρτογράφηση της βαρύτητας και του κλίματος της Γης μέσω δορυφόρων. Αυτό προσφέρει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα στους επιστήμονες. Οι παραδοσιακές έρευνες των πάγων της Γης βασίζονταν κυρίως σε μετρήσεις σε μεμονωμένους παγετώνες.

Ο Τεντ Φάιφερ, ο έτερος επικεφαλής της μελέτης και καθηγητής στο ίδιο πανεπιστήμιο δήλωσε ότι «Ακόμη δεν είναι σαφές πώς αυτός ο ρυθμός στο λιώσιμο των πάγων θα αυξηθεί και πόσο γρήγορα οι παγετώνες θα συρρικνωθούν στις επόμενες δεκαετίες» και ότι «αυτό μας δυσκολεύει να κάνουμε προβολές στο μέλλον».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

                                  Λιώσιμο Πάγων

«Η Μεσογειακή φώκια εκπέμπει SOS»

Ένα από τα πιο απειλούμενα θηλαστικά της Ευρώπης, είναι η μεσογειακή φώκια, ή η αλλιώς γνωστή στο ευρύ κοικό « Φώκια Μονάχους- Μονάχους». Σήμερα, στην περιοχή της Μεσογείου ζούνε γύρω στις 400 με 500 φώκιες, από τις οποίες οι 300 ζουν στον ελληνικό νησιωτικό χώρο. Αυτό οφείλεται στο ότι η Ελλάδα έχει θερμό κλίμα και μεγάλο μήκος ακτογραμμών. Τα μέρη που προτιμά είναι οι βόρειες Σποράδες, τα νησιά του Ιονίου, η Ρόδος, η Σάμος καθώς και ακατοίκητα νησιά με σπηλιές και βραχονησίδες.

Υπάρχουν δύο εκδοχές για το πως προέκυψε ο όρος « Μονάχους – Μονάχους». Η πρώτη και επικρατέστερη γνώμη τονίζει πως η μεσογειακή φώκια πήρε το όνομα της εξαιτίας του δέρματος της στην περιοχή του κεφαλιού, καθώς θυμίζει την κουκούλα καθολικού μοναχού. Η άλλη και λιγότερο βάσιμη άποψη υποστηρίζει ότι η μεσογειακή φώκια πήρε αυτή την ονομασία λόγω του μοναχικού τρόπου ζωής της. Είναι γνωστό ότι το θηλαστικό αυτό ζει σε ομάδες τεσσάρων με πέντε ατόμων και όχι σε κοπάδια.

Η μεσογειακή φώκια ζει γύρω στα 30 με 40 χρόνια. Μια ενήλικη φώκια μπορεί να φτάσει τα τρία μέτρα σε μήκος και τα 300 κιλά σε βάρος. Το χρώμα της είναι γκρίζο ή καφέ. Τα νεογέννητα έχουν μαύρο χρώμα με ένα άσπρο μπάλωμα στην περιοχή της κοιλιάς και φτάνουν τα 10 με 20 κιλά. Τα μουστάκια της μεσογειακής φώκιας είναι πολύ σημαντικά, γιατί τα χρησιμοποιεί ως αισθητήρια όργανα για να μπορεί να αντιλαμβάνεται το περιβάλλον της. Το σώμα της έχει αεροδυναμική κατασκευή, το οποίο την βοηθά στο να κινείται ευέλικτα και να κολυμπά γρήγορα. Ως θηλαστικά, χρησιμοποιεί τα πνευμόνια για να αναπνεύσει. Παρόλα αυτά μπορεί να αντέξει μέχρι και δέκα λεπτά κάτω από το νερό, μειώνοντας τους παλμούς της καρδιάς της. Στο νερό εξάλλου η φώκια έχει και καλύτερη όραση. Το γεγονός αυτό την βοηθά στο να βρίσκει εύκολα την τροφή της. Μια φώκια τριακοσίων κιλών χρειάζεται να καταναλώσει είκοσι κιλά περίπου την ημέρα τροφή για να μπορέσει να επιβιώσει.

Οι κίνδυνοι που διατρέχει η μεσογειακή φώκια και που απειλούν την ύπαρξη της είναι πολλοί. Ο μεγαλύτερος φυσικός εχθρός της είναι ο καρχαρίας, ο οποίος σπάνια συναντάται στα νερά της Μεσογείου. Ο μεγαλύτερος όμως και πιο επικίνδυνος έχθρος της είναι ο άνθρωπος, που είναι υπεύθυνος και για την μείωση του πληθυσμού της. Η υπεραλιεία έχει σαν άμεση συνέπεια την μείωση του πληθυσμού των ψαριών. Οι φώκιες επειδή τρέφονται με μεγάλες ποσότητες ψαριών αναζητούν την τροφή τους στα δίχτυα των ψαράδων. Πολλές φορές μπλέκονται σε αυτά και τραυματίζονται. Άλλοτε τις σκοτώνουν οι ψαράδες στήνοντας παγίδες με αγκίστρια ή θανατώνοντας τες με δυναμίτη. Επίσης λόγω της ανθρώπινης παρέμβασης και δραστηριότητας ο φυσικός της χώρος έχει περιοριστεί. Στις παραλίες, έχουν χτιστεί ξενοδοχεία και άλλα τουριστικά θέρετρα, συμβάλλοντας και αυτά με την σειρά τους στην μείωση του πληθυσμού της φώκιας.

Την περσινή χρονιά είχαμε αρκετούς θανάτους της μεσογειακής φώκιας. Μέσα στο πρώτο τετράμηνο του 2010 υπήρξαν πέντε θάνατοι από φώκιες, σε Ερμιόνη, Αλόννησο, Κω, Σάμο και Άνδρο. Ο επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας Αρχιπέλαγος, Γιάννης Κουτελίδας δήλωσε ότι στη Σάμο ξεβράστηκε μια νεκρή φώκια, η οποία σύμφωνα με τα στοιχεία της νεκροψίας σκοτώθηκε από παράνομη αλιευτική δραστηριότητα με δυναμίτιδα. Η ομάδα Αρχιπέλαγος που δραστηριοποιείται σε θέματα θαλάσσιου περιβάλλοντος, θαλάσσιας βιολογίας, θαλάσιας γεωγραφίας, ζωολογίας κτλ, με έδρα την Σάμο και την Ικαρία, προσπάθησε αρκετές φορές να έρθει σε επαφή με τις λιμενικές αρχές για την προστασία της μεσογειακής φώκειας. Ο κ. Κουτελίδας τόνισε ότι αυτό που αντιμετώπισε ήταν η αδράνεια των λιμενικών αρχών.

Οι εκρήξεις με δυναμίτη πέρα από τον θάνατο που προκαλούν στις μεσογειακές φώκιες, προκαλούν και τον θάνατο σε εκατομμύρια θαλάσσιους οργανισμούς σε απόσταση εκατοντάδων μέτρων από το σημείο της έκρηξης. Συνεπώς, στα παράκτια οικοσυστήματα προκαλούνται δραματικές καταστροφές, γεγονός το οποίο επηρρεάζει την βιωσιμότητα των οργανισμών.

Η Μοm είναι μια οργάνωση η οποία ασχολείται με την διάσωση της μεσογειακής φώκιας και η οποία έχει αναλάβει την ενημέρωση των πολιτών στις τοπικές κοινωνίες σχετικά με τον κίνδυνο που διατρέχει η φώκια «Μονάχους – Μονάχους». Ο επιστημονικά υπεύθυνος της Mom, Αλέξανδρος Καραμανλίδης σχετικά με το πρόβλημα της αλιείας που οδηγεί στη εξαφάνιση του είδους δήλωσε τα εξής: «Είμαστε σε επαφή με τους με τους τοπικούς και τους αλιευτικούς φορείς με στόχο φυσικά την ενημέρωση τους και παράλληλα κάνουμε δράσεις για να βρούμε λύσεις για τα προβλήματα τους, τα οποία θα είναι αμοιβαία ωφέλιμα και για τους ψαράδες αλλά και για την μεσογειακή φώκια. Το πρόβλημα της αλιείας βασικά είναι άλλο, είναι ότι δεν υπάρχουν ψάρια, δεν είναι ότι υπάρχουνε φώκιες. Όλο και περισσότεροι αλιείς καταλαβαίνουν ότι το πρόβλημα δεν προέρχεται από τη μεσογειακή φώκια. Μιλάμε για 350 θηλαστικά περίπου, τα οποία δεν προκαλούν μεγάλες απώλειες στον αλιευτικό πλούτο της χώρας».

Η οικονομική κατάσταση της Ελλάδας αναπόφευκτα επηρρεάζει και τις οποιεσδήποτε πρωτοβουλίες, οπώς αυτή της Mom, για την προστασία της μεσογειακής φώκιας. Ο κ. Καραμανλίδης δήλωσε « Προφανώς οι καιροί είναι δύσκολοι για όλους τους έλληνες. Δυστυχώς η μελέτη και η προστασία του είδους χρειάζεται οικονομικούς πόρους, αυτοί φυσικά είναι πιο δυσεύρετοι αυτή την εποχή. Αναπόφευκτα αυτό έχει επηρεάσει και την δικιά μας εργασία στον τομέα αυτό».

            Η φώκια « Μονάχους – Μονάχους» διατρέχει μεγάλο κίνδυνο και ανήκει στα είδη που είναι απειλούμενα με εξαφάνιση. Πλήθος οικολογικών οργανώσεων προσπαθεί να αυξήσει τον πληθυσμό της και να τον προστατεύσει.